Komisja proponuje pięciopunktowy plan wzmocnienia odporności i bezpieczeństwa granic zewnętrznych UE

Komisja proponuje dziś pięciopunktowy plan zapobiegania nagłym masowym nielegalnym przyjazdom, przewidywania ich i reagowania na nie. Wzmocni odporność i bezpieczeństwo granic zewnętrznych UE.

UE dysponuje kompleksowymi i odpornymi ramami zarządzania migracją, które przyniosły wyraźne rezultaty, a poziom nielegalnego przekraczania granic jest najniższy od 2021 r. Ostatnie wydarzenia wystawiły jednak granice UE na próbę, od granic wschodnich po wybrzeże Morza Śródziemnego. Tegoroczny kryzys w Ceucie pokazał, jak szybko nagłe, masowe napływy mogą narastać na zewnętrznych granicach UE i prowadzić do sytuacji nadzwyczajnych.  

Jak podkreśliła przewodnicząca Ursula von der Leyen w orędziu o stanie Unii, wydarzenia tego lata pokazują, że nasze narzędzia muszą ewoluować – zwłaszcza w sytuacjach nadzwyczajnych.

Takie sytuacje zagrażają naszemu wspólnemu bezpieczeństwu i jedności oraz prowadzą do niedopuszczalnej utraty życia. Ochrona granic zewnętrznych UE jest wspólnym europejskim obowiązkiem. Niezbędna jest wspólna europejska reakcja, wspólne działanie i solidarność.

W odpowiedzi na wydarzenia w Ceucie przewodnicząca Ursula von der Leyen określiła pięć kluczowych obszarów działań UE. Opierając się na Europejskiej strategii w zakresie azylu i migracji ze stycznia 2026 r., Komisja określa obecnie dalsze działania w tych pięciu obszarach wraz z kluczowymi działaniami dla różnych podmiotów, rozszerzając istniejące narzędzia i ramy oraz tworząc w razie potrzeby nowe:  

1. Zacieśnienie współpracy z krajami partnerskimi w celu zapobiegania nielegalnej migracji

Ściślejsza współpraca z krajami partnerskimi, w tym w zakresie monitorowania, wczesnego ostrzegania i wymiany informacji, ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia nielegalnej migracji. Obszary priorytetowe obejmują:

• zajęcie się podstawowymi przyczynami nielegalnej migracji z krajami partnerskimi, stworzenie znaczących możliwości dla ludzi w ich krajach pochodzenia dzięki nowej śródziemnomorskiej inicjatywie na rzecz umiejętności i zatrudnienia młodzieży oraz praca nad nowymi biurami Gateway w celu promowania legalnej i bezpiecznej mobilności do UE;
• silny wymiar zarządzania kryzysowego w nowych i istniejących partnerstwach, ze skutecznymi mechanizmami i protokołami wczesnego ostrzegania;
• ściślejsza współpraca między Fronteksem, Europolem i Eurojustem a krajami partnerskimi w celu poprawy wymiany informacji, analiz ryzyka i zagrożeń oraz danych wywiadowczych na temat tendencji i szlaków migracyjnych;
• Rozwój ośrodków koordynacji europejskiego systemu nadzorowania granic (EUROSUR) z krajami partnerskimi w celu wzmocnienia przedgranicznej wymiany informacji wywiadowczych i oceny ryzyka.

2. Wzmocnienie granic zewnętrznych UE

Chociaż ochrona granic zewnętrznych UE leży przede wszystkim w gestii państw członkowskich, UE zwiększy swoje wsparcie w celu powstrzymania przyszłych sytuacji nadzwyczajnych lub kryzysowych oraz reagowania na nie, w tym poprzez:

• prace nad nowymi europejskimi ramami reagowania kryzysowego w celu ochrony bezpieczeństwa granic UE przez cały czas, zwłaszcza w scenariuszach, w których masowe ruchy są projektowane i wykorzystywane jako broń, jak zapowiedziała przewodnicząca Ursula von der Leyen w orędziu o stanie Unii;
• Wniosek Komisji w sprawie wzmocnienia mandatu Fronteksu, w tym poprzez wzmocnienie stałej służby w celu natychmiastowego rozmieszczenia personelu i sprzętu, zwiększenie roli w powrotach, ściślejszą współpracę z krajami partnerskimi oraz silną zdolność do monitorowania granic zewnętrznych i obszarów przedgranicznych.
• Ukierunkowane wsparcie dla państw członkowskich na rzecz wzmocnienia wrażliwych segmentów granic zewnętrznych UE.
• Udzielanie wsparcia za pośrednictwem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności na wniosek państw członkowskich.

3. Poprawa monitorowania, orientacji sytuacyjnej i systemów wczesnego ostrzegania

Aby zapobiec przyszłym kryzysom oraz poprawić monitorowanie i orientację sytuacyjną, w planie określono następujące kluczowe działania:

• zaproponowanie wzmocnienia mandatu Fronteksu, aby umożliwić mu monitorowanie mediów społecznościowych w celu poprawy orientacji sytuacyjnej i wsparcia operacyjnego w kontekście zarządzania granicami zewnętrznymi;
• państwa członkowskie powinny terminowo przekazywać istotne informacje do europejskiego systemu nadzorowania granic (EUROSUR) i niezwłocznie zgłaszać zmiany mające wpływ na granice zewnętrzne UE;
• zapewnić sprawne reagowanie na pojawiające się tendencje migracyjne, zmieniające się wzorce oraz szybkie rozprzestrzenianie się informacji wprowadzających w błąd i dezinformacji za pośrednictwem inicjatyw szybkiego reagowania globalnego sojuszu (GARRI);
• Opracowanie elastycznych ram pełnego wykorzystania narzędzi dostępnych na mocy aktu o usługach cyfrowych w celu reagowania na kryzysy i incydenty, wraz z nowymi protokołami w celu zapewnienia zorganizowanej i natychmiastowej współpracy i wymiany informacji z bardzo dużymi platformami internetowymi, wyszukiwarkami i organami krajowymi.
• nowe partnerstwa cyfrowe z krajami partnerskimi w celu wykrywania treści internetowych napędzających nielegalną migrację i reagowania na nie;

4. Rozbijanie siatek zajmujących się przemytem migrantów i handlem nimi

Skuteczne zwalczanie nielegalnej migracji wymaga likwidacji stojących za nią siatek przemytu i handlu ludźmi. Zintensyfikowane zostaną wysiłki w następujących obszarach:

• Rada powinna szybko przyjąć proponowany system sankcji, który umożliwi UE zamrożenie aktywów i zakaz podróżowania wobec przemytników migrantów;
• Parlament powinien w trybie pilnym uzgodnić stanowisko negocjacyjne w sprawie zmienionej dyrektywy o ułatwieniach w handlu ludźmi modernizującej unijne ramy przeciwdziałania przemytowi, a następnie przeprowadzić szybkie negocjacje międzyinstytucjonalne; współprawodawcy mają zintensyfikować negocjacje międzyinstytucjonalne w sprawie nowego mandatu Europolu;
• zacieśnienie współpracy z platformami internetowymi, w tym w ramach Forum UE ds. Internetu, a także instytucjami finansowymi i dostawcami cyfrowych usług płatniczych, aby zapewnić im możliwość wykrywania przemytu w internecie i wspierania państw członkowskich w identyfikowaniu, śledzeniu i wykrywaniu nielegalnych przepływów finansowych;
• Dalsze wzmacnianie działającego przy Europolu Europejskiego Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów.

5. Wzmocnienie zwrotów

Skuteczne zarządzanie migracją zależy od wspólnego unijnego systemu szybkich powrotów oraz od zdolności krajów partnerskich do samodzielnego zarządzania powrotami. Wzmocnienie tego wymaga:

• zacieśnienie współpracy z państwami trzecimi w zakresie readmisji z wykorzystaniem wszystkich dostępnych narzędzi, instrumentów i polityk w celu wspierania lepszej współpracy, w tym w zakresie handlu, współpracy na rzecz rozwoju i wiz;
• zwiększenie roli Fronteksu w zakresie powrotów obywateli państw trzecich nieposiadających prawa do pozostania w UE;
• państwa członkowskie muszą również wdrożyć nowe rozporządzenie w sprawie powrotów i powrotową procedurę graniczną oraz szerzej wykorzystywać wsparcie Fronteksu, które jest już dostępne na potrzeby powrotów, readmisji i reintegracji;
• Zwiększenie skuteczności powrotów i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dzięki cyfryzacji procedur.

Kolejne kroki

Pięciopunktowy plan zostanie przedstawiony państwom członkowskim na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniach 1–2 października 2026 r. Sprostanie zidentyfikowanym wyzwaniom wymaga wspólnych działań państw członkowskich, agencji WSiSW i Komisji, a ten pięciopunktowy plan będzie realizowany w sposób skoordynowany przez wszystkie te państwa.