Komisja przedstawia swoją wizję na 2040 r. dotyczącą dobrze prosperującego sektora rybołówstwa i akw

Komisja Europejska przedstawiła dziś swoją wizję rybołówstwa i akwakultury do 2040 r., wyznaczając kierunek na najbliższe 15 lat w celu wzmocnienia efektywności środowiskowej i ekonomicznej tego sektora.

Strategia, zatytułowana „Wizja 2040 dla rybołówstwa i akwakultury”, ma na celu ochronę źródeł utrzymania społeczności zależnych od tego sektora. W całej UE sektor ten zatrudnia ponad 200 000 osób - prawie 124 500 osób w sektorze rybołówstwa i prawie 76 000 w sektorze akwakultury, przy czym o wiele więcej osób pracuje w przetwórstwie, sprzedaży hurtowej, dystrybucji i sprzedaży detalicznej.

Strategia obejmuje cały łańcuch wartości i ma na celu zapewnienie przewidywalności, której przedsiębiorstwa potrzebują do inwestowania i rozwoju, przy jednoczesnej ochronie zasobów wodnych i ekosystemów, od których zależą. Opiera się on na zwiększeniu zarówno podaży żywności pochodzenia wodnego w UE, jak i popytu na nią, i określa kluczowe priorytety mające pomóc sektorowi w rozwoju: zdrowe ekosystemy, transformacja energetyczna, zabezpieczenie łańcuchów dostaw, zwiększenie popytu i zapewnienie stabilnych dostaw żywności, wspieranie producentów i ułatwianie dostępu do finansowania, przy jednoczesnym wzmocnieniu współpracy międzynarodowej.

Zdrowe ekosystemy jako podstawa silnego sektora

W wizji uznano i podkreślono, że konkurencyjne i odporne rybołówstwo i akwakultura zależą od zdrowych zasobów wodnych i ekosystemów. Uznaje się w nim również, że obowiązek wyładunku – zobowiązujący rybaków do sprowadzenia wszystkich złowionych gatunków objętych regulacją z powrotem do portu – nie przyniósł oczekiwanych rezultatów w zakresie monitorowania niezamierzonych połowów, zwłaszcza w sposób, w jaki został on zastosowany w praktyce.

Aby rozwiązać ten problem, Komisja rozważy potencjał innowacji technologicznych i w pełni udokumentowanych połowów, opierając się na specjalnym dialogu na temat wdrażania z zainteresowanymi stronami jeszcze w tym roku. To z kolei może pomóc rybakom, naukowcom i organom w lepszym zrozumieniu, kiedy i gdzie występują niechciane połowy, oraz w opracowaniu skuteczniejszych, praktycznych środków w celu ich uniknięcia.

Wspieranie transformacji energetycznej rybołówstwa i akwakultury

Do 2030 r. głównym celem wizji jest poprawa efektywności energetycznej i zasobooszczędności, rozwój nowych technologii i umiejętności oraz wykorzystanie dostępnych czystych paliw. Począwszy od 2030 r. wysiłki będą ukierunkowane na rozwój technologii niskoemisyjnych i bezemisyjnych, wspieranych przez finansowanie, infrastrukturę i modernizację floty.

Aby wesprzeć modernizację floty i zaspokoić potrzeby związane z transformacją energetyczną, a także poprawić bezpieczeństwo i warunki pracy na pokładzie, Komisja rozważy, w jaki sposób lepiej zdefiniować skuteczną zdolność połowową obok zdolności do celów społecznych lub środowiskowych.

Komisja zaktualizuje również swoje wytyczne z 2014 r. dotyczące oceny równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów. Środki te będą dodatkowo wspierać państwa członkowskie w ich bieżących wysiłkach na rzecz osiągnięcia optymalnego zarządzania zdolnością połowową floty.

Zabezpieczenie dostaw żywności pochodzenia wodnego w Europie

W wizji przedstawiono środki mające na celu wsparcie rentowności i odporności unijnego rybołówstwa i akwakultury.

W rybołówstwie obejmuje to wsparcie inwestycji w wydajniejsze i bezpieczniejsze statki, innowacje i dywersyfikację dochodów, promowanie działalności takiej jak peskaturystyka.

Jeżeli chodzi o akwakulturę, Komisja przygotuje instrument legislacyjny i będzie współpracować z państwami członkowskimi na rzecz bardziej spójnych ram regulacyjnych, oferując przedsiębiorstwom większą pewność i zachęcając do inwestycji.

Zachęcanie konsumentów do wyboru żywności pochodzenia wodnego produkowanej w UE

Wizja ma również na celu zwiększenie popytu na żywność pochodzenia wodnego produkowaną w UE poprzez wspieranie dywersyfikacji i pomaganie konsumentom w dokonywaniu świadomych wyborów.

W ramach tych wysiłków Komisja będzie promować cyfrową identyfikowalność wszystkich produktów w całym łańcuchu dostaw do 2029 r., zwiększając przejrzystość, zaufanie i wartość rynkową, a jednocześnie pomagając dostosować wzorce konsumpcji do długoterminowych celów UE w zakresie żywienia i bezpieczeństwa żywnościowego.

Stworzenie odpowiednich warunków do sukcesu

Aby pomóc w urzeczywistnieniu wizji, Komisja zainicjuje ukierunkowane inicjatywy mające na celu:

• poprawa dostępu do finansowania, w tym poprzez proponowany minimalny zarezerwowany przydział w wysokości 2 mld EUR na podstawowe funkcje wspólnej polityki rybołówstwa w długoterminowym budżecie UE na lata 2028–2034 – takie jak promowanie zrównoważonego rybołówstwa i akwakultury oraz odbudowa ekosystemów morskich – w ramach przyszłych planów partnerstwa krajowego i regionalnego, wsparcie z Europejskiego Funduszu Konkurencyjności oraz środki mające na celu uruchomienie inwestycji prywatnych;
• wspieranie rybaków zajmujących się rybołówstwem łodziowym, w tym poprzez przyszły akt w sprawie oceanów;
• wzmocnienie badań naukowych i innowacji, w tym poprzez rozszerzenie monitorowania w czasie rzeczywistym, w szczególności za pomocą sztucznej inteligencji, aby lepiej przewidywać przyszłą dostępność zasobów rybnych i zbliżyć do siebie naukę, przemysł i organy publiczne;
• wprowadzenie zharmonizowanych norm w zakresie szkoleń i certyfikacji w całej UE; oraz
• przygotowanie strategii niebieskiej wymiany pokoleń, która ma zostać uruchomiona w przyszłym roku, aby pomóc przyciągnąć młodsze pokolenia do tego sektora.

Globalne działania na rzecz ochrony zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwości

W wizji określono również strategię UE na rzecz działań zewnętrznych w dziedzinie rybołówstwa.
Opierając się na międzynarodowych partnerstwach UE i wielkości jej rynku wewnętrznego, strategia będzie promować zrównoważone rybołówstwo na całym świecie, pomagając jednocześnie w zapewnieniu zróżnicowanych i odpornych dostaw żywności pochodzenia wodnego w UE. Obejmuje to nasilenie walki z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami, wzmocnienie międzynarodowych przepisów dotyczących rybołówstwa oraz opracowanie nowej generacji umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów.

W swojej wizji Komisja zobowiązuje się również do dalszego utrzymywania równych warunków działania i ochrony europejskiego łańcucha wartości rybołówstwa przed nieuczciwą konkurencją światową.

Komisja zachęca obecnie państwa członkowskie oraz władze krajowe i regionalne do przełożenia tej wizji na dostosowane do potrzeb środki, które odzwierciedlają realia lokalne i regionalne.

Kontekst

Wizja na 2040 r. dotycząca rybołówstwa i akwakultury jest konkretnym rezultatem Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu, który został przedstawiony w czerwcu 2025 r. Została ona również ujęta w piśmie określającym zadania komisarza ds. rybołówstwa i oceanów Costasa Kadisa.

Wizja obejmuje dwie kluczowe inicjatywy:

• plan działania na rzecz transformacji energetycznej w rybołówstwie i akwakulturze; oraz
• strategii UE na rzecz działań zewnętrznych w dziedzinie rybołówstwa.

Został on opracowany w ramach szeroko zakrojonego procesu partycypacyjnego z udziałem podmiotów z całego łańcucha wartości – w tym rybaków, producentów akwakultury, przemysłu przetwórstwa rybnego, państw członkowskich, organizacji pozarządowych, komitetów doradczych, młodych ludzi i obywateli – i opiera się na ocenie rozporządzenia w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa.