Komisja określa narzędzia umożliwiające zarządzanie zmianami demograficznymi w UE

Komisja Europejska przyjęła dzisiaj komunikat przedstawiający zestaw narzędzi politycznych dostępnych dla państw członkowskich do zarządzania zmianami demograficznymi i ich wpływem na społeczeństwo oraz gospodarkę UE, w tym na jej globalną konkurencyjność. Komunikat opisuje szeroki zakres narzędzi (w tym instrumentów regulacyjnych, ram politycznych i finansowania) dostępnych dla państw członkowskich. Narzędzia te mogą być skutecznie łączone z politykami krajowymi i regionalnymi, aby wspierać każdego w czerpaniu korzyści i łagodzeniu wyzwań związanych ze zmianami demograficznymi.

Decyzyjne i skoordynowane działanie UE w celu zarządzania zmianami demograficznymi

Zestaw narzędzi demograficznych opiera się na doświadczeniach z całej UE i przedstawia kompleksowe podejście do zmian demograficznych, oparte na czterech filarach:

1. Wsparcie dla rodziców poprzez lepsze godzenie aspiracji rodzinnych z pracą zarobkową, w szczególności zapewniając dostęp do wysokiej jakości opieki nad dziećmi i dobrą równowagę między pracą a życiem prywatnym.

2. Wsparcie i umacnianie młodszych pokoleń w celu rozwoju ich umiejętności, ułatwienia dostępu do rynku pracy i przystępnych mieszkań.

3. Wzmacnianie starszych pokoleń i utrzymanie ich dobrobytu poprzez reformy oraz odpowiednie polityki rynku pracy i miejsca pracy.

4. Adresowanie niedoborów siły roboczej tam, gdzie to konieczne, poprzez zarządzaną legalną migrację, w pełnej komplementarności z wykorzystaniem talentów z UE.

Wdrażanie zestawu narzędzi demograficznych

Zestaw narzędzi demograficznych może pomóc w ożywieniu, dopracowaniu i lepszej koordynacji polityk na poziomie UE i krajowym. Komisja wzywa państwa członkowskie do opracowania i wdrożenia zintegrowanych polityk w celu rozwiązania problemów demograficznych oraz włączenia kwestii demograficznych we wszystkie obszary polityki.

Polityki państw członkowskich powinny być oparte na lokalnych realiach, ponieważ wyzwania demograficzne różnią się w poszczególnych państwach członkowskich i regionach. Równość płci, niedyskryminacja i sprawiedliwość międzygeneracyjna muszą być w centrum wyborów politycznych. Technologie cyfrowe mogą zwiększyć konkurencyjność Europy i pomóc złagodzić skutki zmian demograficznych. Decydenci powinni promować aktywne uczestnictwo obywateli w tych wysiłkach i angażować wszystkich uczestników – partnerów społecznych, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i innych.

Oprócz instrumentów regulacyjnych i ram politycznych, dostępnych jest szereg instrumentów finansowych na poziomie UE, które wspierają państwa członkowskie, takich jak Instrument na rzecz Odbudowy i Odporności oraz Europejski Fundusz Społeczny Plus (ESF+).

Komisja w celu wzmocnienia dostępnych narzędzi do radzenia sobie z wyzwaniami demograficznymi:

• Wzmacnianie bazy danych i dowodów, w szczególności poprzez dalszy rozwój Atlasu Demografii, wsparcie państw członkowskich w ulepszaniu statystyk dotyczących ludności i mieszkań oraz wsparcie działań analitycznych i badań.

• Wsparcie rozwoju i/lub aktualizacji polityk związanych z demografią na wszystkich poziomach, w szczególności poprzez wykorzystanie Instrumentu Wsparcia Technicznego i włączanie, tam gdzie to odpowiednie, kwestii demograficznych do odpowiednich propozycji politycznych na poziomie UE.

• Zapewnienie, że żadny region w UE nie zostanie pozostawiony samemu sobie, w szczególności poprzez oficjalne uruchomienie Platformy Wykorzystywania Talentów w dniach 23-24 listopada 2023 r. oraz kontynuację dalszych wezwań w ramach Mechanizmu Wzmacniania Talentów.

Zmiany demograficzne kształtują nasze gospodarki i społeczeństwa

Według dzisiejszego badania Eurobarometru na temat demografii, 7 na 10 Europejczyków zgadza się, że trendy demograficzne zagrażają długoterminowej prosperity gospodarce UE i jej konkurencyjności. Najpilniejsze wyzwania demograficzne to starzenie się populacji (42%) i kurczenie się populacji w wieku produkcyjnym oraz niedobory siły roboczej (40%).

W nadchodzących latach, jeśli nie podejmiemy zdecydowanych działań w tych kwestiach, populacja UE może nadal maleć i starzeć się, co negatywnie wpłynie na gospodarkę UE, społeczeństwo i długoterminową konkurencyjność. Takie trendy mogą zaostrzyć niedobory siły roboczej i zwiększyć presję na budżety publiczne, mając głęboki wpływ na inwestycje i produktywność.

Niektóre państwa członkowskie i regiony są obecnie bardziej dotknięte niż inne: zmiany demograficzne wpływają również na spójność społeczną, terytorialną i międzygeneracyjną naszych demokratycznych społeczeństw, potencjalnie pogarszając istniejące podziały społeczno-ekonomiczne na niekorzyść wszystkich.

Tło

Europa przechodzi znaczącą transformację demograficzną. Zmiany demograficzne mają głęboki wpływ na codzienne życie i wymagają kompleksowych i zintegrowanych rozwiązań.

W konkluzjach Rady Europejskiej z czerwca 2023 r. wezwano Komisję do przedstawienia zestawu narzędzi wspierających państwa członkowskie w radzeniu sobie z wyzwaniami demograficznymi i ich wpływem na konkurencyjność Europy.

Komisja już wspiera państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz zarządzania zmianami demograficznymi za pomocą szeregu instrumentów prawnych, politycznych i finansowych. Dzisiejszy komunikat identyfikuje kluczowe reformy i inwestycje potrzebne do utrzymania konkurencyjności UE, wykorzystując wszystkie dostępne instrumenty w połączeniu.