UE osiągnęła porozumienie w sprawie globalnych działań

Podczas konferencji klimatycznej ONZ COP30, która odbyła się w sercu Amazonii, Unia Europejska zgodnie opowiedziała się za zdecydowanymi działaniami w dziedzinie klimatu i realizacją celów porozumienia paryskiego. Dążąc do bardziej ambitnych celów, negocjatorzy UE wspólnie z partnerami osiągnęli porozumienie, w którym uznano potrzebę ograniczenia globalnego wzrostu średnich temperatur do 1,5 °C oraz odejścia od paliw kopalnych.

W kontekście zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i rosnącej dezinformacji oraz w związku z tym, że społeczności na całym świecie coraz bardziej odczuwają skutki zmiany klimatu, ważniejsze niż kiedykolwiek jest wspieranie naszych podstawowych zasad w walce ze zmianą klimatu. Zasady te to nauka, multilateralizm i współpraca z globalnymi partnerami, w szczególności tymi znajdującymi się w najtrudniejszej sytuacji.

Zgodnie z porozumieniem paryskim ponad 122 strony przedłożyły ustalone na poziomie krajowym wkłady. Obejmuje to nowy, ustalony na poziomie krajowym wkład UE, w którym określono redukcję emisji gazów cieplarnianych netto do 2035 r. o 66,25–72,5 % w porównaniu z poziomami z 1990 r., dotyczący wszystkich sektorów gospodarki i wszystkich gazów cieplarnianych. Poziom temperatur, z roku na rok ulegający znacznym wahaniom, nadal rośnie. Mimo że osiągnięcie celu dotyczącego temperatury wymagałoby jeszcze większych wysiłków, pełne wdrożenie najnowszych ustalonych na poziomie krajowym wkładów wyhamuje krzywą emisji, zapewniając znaczące wspólne postępy w wyznaczonym kierunku.

Strony COP uzgodniły „ globalne Mutirão” – porozumienie, którego celem jest podjęcie wspólnych wysiłków na rzecz wdrożenia wspólnych rozwiązań klimatycznych dla naszej planety. Głęboka, szybka i trwała redukcja globalnych emisji gazów cieplarnianych jest jedyną drogą do ograniczenia globalnego ocieplenia do 1,5 °C i zatrzymania się na tym poziomie lub tylko jego niewielkiego przekroczenia. Obecne trajektorie nie są jednak wystarczające do osiągnięcia tego celu. Nowy „globalny akcelerator wdrażania” zapewni podjęcie globalnych działań w odpowiedzi na lukę w łagodzeniu zmiany klimatu i przyspieszy wdrażanie we wszystkich sektorach, aby utrzymać możliwość osiągnięcia celu 1,5 °C. Obejmie on wsparcie dla państw w realizacji w praktyce ich ustalonych na poziomie krajowym wkładów, krajowe plany przystosowania się do zmiany klimatu oraz publikowane co dwa lata sprawozdania z przejrzystości. Zarówno w opublikowanych niedawno sprawozdaniach podsumowujących ONZ dotyczących ustalonych na poziomie krajowym wkładów, jak i w dwuletnich sprawozdaniach z przejrzystości wyraźnie stwierdzono, że konieczne są dalsze wysiłki, aby osiągnąć cele paryskie.

UE pozostaje w pełni zaangażowana we wszystkie zobowiązania klimatyczne uzgodnione z partnerami światowymi w ostatnich latach, zwłaszcza w Dubaju i Baku. W miarę przyspieszania tempa transformacji w kierunku czystej energii na całym świecie, UE będzie nadal realizować globalne zobowiązania do odchodzenia od paliw kopalnych, trzykrotnego zwiększenia mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii oraz podwojenia globalnego tempa poprawy efektywności energetycznej do 2030 r., co uzgodniono w globalnym przeglądzie na szczycie COP28.

W ramach globalnego celu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu strony uzgodniły zestaw wskaźników, które ukierunkują i ułatwią inwestycje i programy w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Wezwały również do trzykrotnego zwiększenia do 2035 r. środków finansowych na przystosowanie się do zmiany klimatu w kontekście zobowiązań w zakresie finansowania działań związanych z klimatem, znanych również jako nowy zbiorowy cel ilościowy, określony na COP29 w ubiegłym roku.

Koalicja ponad 80 chętnych krajów, w tym UE i jej państwa członkowskie, zainicjowała pod przewodnictwem Brazylii partnerstwo na rzecz odejścia od paliw kopalnych. Strony uzgodniły również przyspieszenie wdrażania ścieżek sprawiedliwej transformacji prowadzących do celu 1,5 °C. Uznano w nich znaczenie praw człowieka, praw pracowniczych, równouprawnienia płci, a także inkluzywnego zaangażowania zainteresowanych stron i dialogu społecznego.

W 2024 r. ważnym krokiem w kierunku wykazania zbiorowych postępów we wdrażaniu porozumienia paryskiego było przedstawienie przez 119 stron, w tym Unię Europejską, pierwszego w historii dwuletniego sprawozdania na temat przejrzystości; niemniej jednak konieczne są większe wysiłki.

Najważniejsze komunikaty na COP30

Równolegle z negocjacjami w Belem UE poparła kilka inicjatyw wielostronnych. W ścisłej współpracy z prezydencją brazylijską Unia pomogła w przyjęciu deklaracji przywódców w sprawie otwartej koalicji na rzecz obowiązkowego rynku dwutlenku węgla. W deklaracji tej, zatwierdzonej przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen w imieniu UE, położono nacisk na uznanie ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych i mechanizmów rynkowych za kluczowe narzędzia realizacji działań w dziedzinie klimatu na całym świecie. Jest to jeden z kluczowych priorytetów Unii, której Grupa Zadaniowa ds. Międzynarodowych Rynków Uprawnień do Emisji Dwutlenku Węgla i Dyplomacji w zakresie Ustalania Opłat Emisyjnych wspiera partnerów na arenie międzynarodowej w opracowywaniu i wdrażaniu ich własnych systemów. Na COP30 UE z zadowoleniem przyjęła kontynuowanie dialogu z globalnymi partnerami w celu zacieśnienia współpracy międzynarodowej w zakresie środków politycznych służących przeciwdziałaniu zmianie klimatu, w tym środków zapobiegających ucieczce emisji.

Jeśli chodzi o ochronę lasów, UE zatwierdziła deklarację w sprawie uruchomienia inicjatywy dotyczącej instrumentu na rzecz trwałych lasów tropikalnych – globalnego innowacyjnego mechanizmu finansowania, który nagradza ochronę lasów tropikalnych. Komisja podpisała również wezwanie z Belém do działania na rzecz lasów w dorzeczu Konga, odnawiając zobowiązanie podjęte na COP26 do powstrzymania i odwrócenia wylesiania i degradacji lasów w tym regionie do 2030 r.

Unia poparła również globalne oświadczenie w sprawie równouprawnienia płci i działań w dziedzinie klimatu, uznając, że kobiety i dziewczęta często borykają się z największym ryzykiem klimatycznym, oraz zatwierdziła Koalicję na rzecz Wielopoziomowych Partnerstw o Wysokim Poziomie Ambicji, wspierając miasta i regiony jako kluczowych partnerów w pobudzaniu działań w dziedzinie klimatu i odporności na zmianę klimatu.

Wraz z Międzynarodowym Obserwatorium Emisji Metanu Komisja opublikowała sprawozdanie na temat emisji metanu na świecie, w którym przedstawiono postępy w realizacji globalnego celu określonego w zobowiązaniu, jakim jest ograniczenie emisji metanu o co najmniej 30 % do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 2020 r.