Komisja publikuje wytyczne

Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych, aby zwiększyć przewidywalność i przejrzystość przepisów z myślą o przedsiębiorstwach. W wytycznych wyjaśniono szereg zagadnień, np. w jaki sposób Komisja stwierdza, czy dochodzi do zakłócenia konkurencyjności z powodu subsydium zagranicznego, w jaki sposób równoważone są skutki zakłócające i wszelkie pozytywne skutki subsydiów zagranicznych. Wyjaśniono również uprawnienie Komisji do zwrócenia się o dokonanie zgłoszenia w przypadkach, gdy wartość danego zamówienia kształtuje się poniżej progów powodujących obowiązek zgłoszenia.

Główne elementy wytycznych

W wytycznych wyjaśniono kilka aspektów rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych:

• Ocena zakłóceń (art. 4 ust. 1 rozporządzenia). W wytycznych wyjaśniono, że Komisja, ustaliwszy, że przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą na rynku wewnętrznym skorzystało z subsydium zagranicznego, oceni w dwóch etapach, czy doszło do zakłócenia. Po pierwsze, Komisja zbada, czy wskutek subsydium zagranicznego wzmocniła się pozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa w UE. W przypadku subsydiów nieukierunkowanych na działalność gospodarczą w UE przeprowadzona zostanie bardziej szczegółowa analiza w celu oceny ryzyka, że mogą zostać wykorzystane do subsydiowania skrośnego działalności gospodarczej w UE. Po drugie, Komisja rozważy wpływ na konkurencję, analizując, czy dane subsydium może wywołać zmianę zachowania konkurencyjnego danego przedsiębiorstwa i zmianę dynamiki rynku ze szkodą dla innych wykonawców. Wytyczne zawierają niewyczerpujący wykaz przykładów subsydiów, co do których można uznać, że mają one zakłócający charakter.
• Ocena zakłóceń szczególnie w kontekście postępowań o udzielenie zamówienia (art. 27 rozporządzenia). Jeżeli wykonawca bierze udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na rynku wewnętrznym, a Komisja posiada informacje, że subsydium zagraniczne mogło mieć wpływ na warunki przetargu, Komisja oceni, czy doszło do zakłócenia. Po pierwsze, Komisja oceni, czy wykonawca mógł wykorzystać subsydium zagraniczne przy opracowywaniu warunków swojej oferty. Jeżeli tak, Komisja oceni, czy przedłożona oferta jest niezasadnie korzystna, porównując ją z innymi ofertami w postępowaniu oraz z szacunkami instytucji zamawiającej. Jeżeli taka oferta okaże się nadmiernie korzystna, Komisja oceni, czy korzyść wynika w znacznym stopniu z subsydium zagranicznego lub z innych uzasadnionych czynników.
• Test bilansujący (art. 6 rozporządzenia). W wytycznych wyjaśniono, w jaki sposób Komisja równoważy negatywne skutki subsydium zagranicznego o charakterze zakłócającym z ewentualnymi pozytywnymi skutkami. Komisja będzie uwzględniać jedynie pozytywne skutki, które są specyficzne dla ocenianego subsydium zagranicznego. W ramach testu bilansującego uwzględniana będzie dotkliwość danego zakłócenia oraz to, czy bez takiego zakłócenia możliwe są pozytywne skutki. Jeżeli pozytywne skutki przeważają nad negatywnymi, Komisja nie wniesie sprzeciwu. W przeciwnym razie Komisja może zaakceptować zobowiązania lub nałożyć środki kompensacyjne. W wytycznych podano przykłady istotnych dowodów, które można przedstawić w celu zilustrowania, w jaki sposób Komisja przeprowadziłaby test bilansujący.
• Zastosowanie mechanizmu uprawniającego Komisję do zwrócenia się o zgłoszenie zamiaru koncentracji lub zagranicznego wkładu finansowego w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego (art. 21 ust. 5 i art. 29 ust. 8 rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych). Komisja może zwrócić się o zgłoszenie zamiaru koncentracji niepodlegającej zgłoszeniu, a także zagranicznego wkładu finansowego w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, jeżeli spełnione są określone warunki, w szczególności w przypadkach, gdy podejrzewa ona, iż danym przedsiębiorstwom przyznano subsydia zagraniczne w ciągu ostatnich trzech lat. Komisja ocenia, czy uzasadniony jest przegląd ex ante na podstawie takich czynników, jak wpływ koncentracji lub postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na konkurencję, czy dotyczy on strategicznej działalności gospodarczej oraz czy istnieje możliwość zakłócenia. Wytyczne obejmują nowe bezpieczne przystanie: z obowiązku zgłoszenia zwolnione są procedury udzielania zamówień publicznych o niskiej wartości, subsydia o wartości poniżej 4 mln EUR oraz subsydia mające na celu zaradzenie niektórym nadzwyczajnym okolicznościom. W każdym razie Komisja musi podjąć działania, zanim koncentracje zostaną w pełni zrealizowane lub udzielone zostaną zamówienia.

Kontekst

Przed przyjęciem wytycznych Komisja przeprowadziła szereg konsultacji, aby uwzględnić opinie wszystkich zainteresowanych stron. W marcu 2025 r. ogłoszono zaproszenie do zgłaszania uwag co do zakresu wytycznych. Jednocześnie Komisja przeprowadziła ukierunkowane konsultacje z państwami członkowskimi i wybranymi zainteresowanymi stronami, przedstawicielami zawodów prawniczych i gospodarczych, przedstawicielami środowisk akademickich oraz konsumentami. W okresie od lipca do września 2025 r. Komisja odbyła konsultacje publiczne w sprawie projektu wytycznych i otrzymała uwagi od zainteresowanych stron.

Rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych weszło w życie 13 lipca 2023 r. Umożliwia ono Komisji przeciwdziałanie zakłóceniom powodowanym przez subsydia zagraniczne na rynku wewnętrznym. W ten sposób UE może zapewnić równe warunki działania wszystkim przedsiębiorstwom, przy jednoczesnym zachowaniu otwartości na handel i inwestycje. Subsydia zagraniczne mogą trafić na rynek wewnętrzny w drodze udziału w dowolnej działalności gospodarczej i w dowolnym sektorze, np. w ramach przejęcia kontroli, udziału w zamówieniach publicznych i poprzez inne formy inwestycji bezpośrednich.

Zgodnie z art. 46 rozporządzenia Komisja musi najpóźniej do 13 stycznia 2026 r. opublikować wytyczne. W rozporządzeniu zobowiązano również Komisję do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do 14 lipca 2026 r. sprawozdania zawierającego przegląd jej praktyki w zakresie wdrażania i egzekwowania rozporządzenia. W stosownych przypadkach do sprawozdania można dołączyć odpowiednie wnioski ustawodawcze.