Komisja przyjmuje pierwszą w historii strategię wizową UE

Komisja Europejska przyjmuje dziś pierwszą w historii strategię wizową UE. Określono w nim ramy polityki wizowej, która ma bardziej strategiczny charakter i przyczynia się do realizacji długoterminowych interesów UE, umożliwiając jej lepsze przygotowanie się na rosnącą mobilność, a także na konsekwencje niestabilności regionalnej i konkurencji geopolitycznej.

Strategia ma na celu uczynienie Europy (1) bezpieczniejszą poprzez wzmocnienie pierwszej linii kontroli bezpieczeństwa; (2) bardziej zamożne i konkurencyjne, ułatwiając dostęp tym, którzy przyczyniają się do rozwoju naszych gospodarek i społeczeństw; (3) wywieranie większego wpływu na całym świecie poprzez wspieranie strategicznych interesów, wartości i pozycji UE na świecie; oraz 4) zwiększenie skuteczności dzięki inteligentniejszej, nowoczesnej i spójnej polityce wizowej.

Wraz ze strategią Komisja przyjmuje zalecenie w sprawie przyciągania talentów do innowacji, aby zwiększyć atrakcyjność UE dla wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych specjalistów, studentów, naukowców i innowacyjnych przedsiębiorców oraz wspierać konkurencyjność UE w kontekście globalnym.

Strategia wizowa opiera się na trzech kluczowych filarach:

1. Wzmocnienie bezpieczeństwa UE

W strategii przedstawiono konkretne środki mające na celu wykorzystanie polityki wizowej do realizacji strategicznych interesów UE i wzmocnienia unijnych ram bezpieczeństwa. Obejmuje to:

• Nowoczesny system przyznawania statusu bezwizowego krajom partnerskim, w tym nowe ramy oceny zawierające jasne kryteria oceny potencjalnych kandydatów (w 2026 r.).

• Ściślejsze monitorowanie istniejących systemów bezwizowych w ramach zreformowanego mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego w celu zapewnienia stałego przestrzegania przepisów i zapobiegania nadużywaniu ruchu bezwizowego.

• Większy efekt dźwigni wizowej dzięki udoskonaleniu istniejącego mechanizmu przewidzianego w art. 25a, który umożliwia UE podejmowanie ukierunkowanych środków wizowych w przypadku braku współpracy w zakresie powrotów i readmisji, oraz dzięki wprowadzeniu środków ad hoc zachęcających do współpracy w zakresie bezpieczeństwa i zwalczania nielegalnej migracji. Odbędzie się to w drodze przeglądu kodeksu wizowego w 2026 r.
• Ewentualne ukierunkowane restrykcyjne środki wizowe mające na celu zawieszenie, odrzucenie lub ograniczenie wniosków wizowych w odpowiedzi na wrogie działania państw trzecich, które zagrażają bezpieczeństwu UE, w ramach przeglądu kodeksu wizowego, w porozumieniu z państwami członkowskimi.
• Nowe środki mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa dokumentów podróży w celu zwalczania oszustw, wraz z nowymi zharmonizowanymi definicjami i sankcjami na szczeblu UE w odniesieniu do przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów.

2. Zwiększanie dobrobytu i konkurencyjności

Podróże i mobilność są główną siłą napędową europejskiej gospodarki, a strefa Schengen pozostaje najczęściej odwiedzanym miejscem na świecie. W strategii zaproponowano nowe środki mające na celu wspieranie globalnej konkurencyjności UE, przyciąganie i zatrzymywanie talentów oraz ułatwienie, przyspieszenie i przewidywalność legalnego podróżowania dla turystów i osób podróżujących służbowo, w tym:

• Nowe procedury cyfrowe zarówno dla podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego, jak i podróżnych objętych obowiązkiem wizowym: ETIAS uprości i częściowo zautomatyzuje od IV kwartału 2026 r. kontrole przed wyjazdem podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego. Cyfrowe procedury wizowe umożliwią osobom ubiegającym się o wizę zakończenie całego procesu składania wniosków wizowych online. 
• Wizy wielokrotnego wjazdu o dłuższym okresie ważności dla zaufanych podróżnych, aby stymulować działalność gospodarczą i nagradzać odwiedzających o sprawdzonej historii podróży i wspólnym wykazie zweryfikowanych firm, aby ułatwić procesy wizowe dla osób podróżujących służbowo zaproszonych przez zaufanych sponsorów.
• Lepsze warunki dla talentów: zbadanie ewentualnych zmian w przepisach UE dotyczących studentów i naukowców oraz wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych pracowników, a także zbadanie ukierunkowanych unijnych ram prawnych dla założycieli przedsiębiorstw typu start-up i scale-up oraz innowacyjnych przedsiębiorców.
• Dodatkowe wsparcie dla obywateli państw trzecich i pracodawców w celu sprostania wyzwaniom związanym z procesem wizowym za pośrednictwem europejskich biur Legal Gateway.
• Dodatkowe finansowanie UE wspierające rozpatrywanie wniosków wizowych dla wysoko wykwalifikowanych obywateli państw trzecich.

3. Nowoczesne narzędzia wizowe

Każdego roku miliony podróżnych przybywają na granice zewnętrzne strefy Schengen na podstawie wiz krótkoterminowych lub z krajów zwolnionych z obowiązku wizowego. Skuteczne zarządzanie tym wymaga nowoczesnych systemów, które zwiększają bezpieczeństwo, jednocześnie ułatwiając legalne podróżowanie.

W tym celu UE wdraża zaawansowane narzędzia cyfrowe, aby zmodernizować zarządzanie wizami i granicami. Do 2028 r. unijne systemy informatyczne będą interoperacyjne, co umożliwi przeszukiwanie wielu baz danych jednocześnie i za pomocą jednego, centralnego wyszukiwania, usprawni wymianę informacji i zapobiegnie nadużyciom wizowym.

Eko-wyróżnienie R dotyczące przyciągania talentów do innowacji

W zaleceniu określono konkretne sposoby lepszego wykorzystania przez państwa członkowskie ich procesów w celu przyciągnięcia i zatrzymania studentów, naukowców oraz wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych pracowników, założycieli przedsiębiorstw typu start-up i innowacyjnych przedsiębiorców w sektorach kluczowych dla konkurencyjności i strategicznej autonomii UE.

W zaleceniach zachęca się państwa członkowskie do wprowadzenia prostszych i szybszych procedur dotyczących wiz długoterminowych i zezwoleń na pobyt dzięki bardziej zdigitalizowanym procesom, mniejszej liczbie dokumentów i krótszym czasom rozpatrywania wniosków, łatwiejszemu przechodzeniu do pracy lub przedsiębiorczości ze studiów lub badań naukowych w UE, lepszej mobilności wewnątrz UE, a także lepszemu dostępowi do informacji i ściślejszej koordynacji między organami państw członkowskich, uniwersytetami i organizacjami badawczymi.

Zalecenie przyczynia się do realizacji celów inicjatywy „Wybierz Europę”, skupiającej się na przyciąganiu i zatrzymywaniu światowych talentów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, Unii umiejętności, a także unijnej strategii na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up.