Komisja zatwierdza plan społeczno-klimatyczny Litwy o budżecie 884 mln euro, który ma wesprzeć gospo

Komisja Europejska zatwierdziła litewski plan społeczno-klimatyczny – drugi plan krajowy zatwierdzony w ramach nowego Społecznego Funduszu Klimatycznego, w którym wykorzystuje się dochody z ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych, aby zapewnić sprawiedliwą i sprzyjającą włączeniu społecznemu czystą transformację dla społeczności i przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji.

Litewski plan społeczno-klimatyczny uruchomi 884 mln euro do 2032 r., aby pomóc gospodarstwom domowym znajdującym się w trudnej sytuacji, w szczególności gospodarstwom domowym zużywającym zbyt dużo energii, obszarom oddalonym lub regionom o ograniczonych usługach publicznych. Będzie również wspierać mikroprzedsiębiorstwa w radzeniu sobie z rosnącymi kosztami energii. Litewski plan sprawi, że domy staną się bardziej energooszczędne, a ogrzewanie bardziej przystępne cenowo. Pokryje 50–85 % kosztów renowacji dla ponad 40 000 gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji i zwiększy dostępność mieszkań socjalnych poprzez budowę lub renowację w tym celu wysoce energooszczędnych domów. Komisja utworzy również centra doradztwa energetycznego we wszystkich regionach, aby zapewnić gospodarstwom domowym zindywidualizowane porady na temat sposobów obniżenia kosztów energii.

Ponadto dzięki finansowaniu transport stanie się bardziej zrównoważony i dostępny, zwłaszcza dla tych, którzy najbardziej go potrzebują. Wsparcie obejmie zakup ponad 7 tys. pojazdów elektrycznych dla transportu publicznego, gospodarstw domowych i mikroprzedsiębiorstw. Aby uzupełnić tę inicjatywę, w planie rozszerzono również sieć ładowania w przestrzeni publicznej i prywatnej. Ponadto powstanie około 280 km ścieżek rowerowych, zakup ponad 14 000 rowerów będzie wspierany, a około 320 000 użytkowników skorzysta z obniżonych opłat za transport publiczny.

Plan został opracowany przez władze litewskie i odzwierciedla szczególne potrzeby tego kraju. Komisja stwierdziła, że litewski plan zapewnia trwałą reakcję na wyzwania, przed którymi stoją gospodarstwa domowe i mikroprzedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji ze względu na rosnące koszty energii i paliw kopalnych. Jednocześnie plan przyczynia się do przejścia na czystą energię i transport. Z łącznej planowanej kwoty 884 mln euro 663 mln euro pochodzić będzie ze Społecznego Funduszu Klimatycznego, a 221 mln euro zostanie pokryte przez Litwę. Kraj ten będzie mógł zwrócić się do Komisji o pierwszą płatność po rozpoczęciu realizacji planu.

Kontekst

Społeczny Fundusz Klimatyczny zapewnia państwom członkowskim UE znaczne wsparcie finansowe w celu finansowania środków i inwestycji określonych w ich krajowych planach społeczno-klimatycznych, które zapewniają, aby czysta transformacja była sprawiedliwa i nie pozostawiała nikogo w tyle. Oczekuje się, że w latach 2026–2032 Społeczny Fundusz Klimatyczny uruchomi co najmniej 86,7 mld EUR, łącząc dochody z nowego systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do spalania paliw w budynkach, transporcie drogowym i sektorach dodatkowych (ETS2), a także wkłady państw członkowskich (co najmniej 25 % kosztów ich planów). 

Fundusz będzie wspierał środki i inwestycje w efektywność energetyczną, renowację budynków, czyste ogrzewanie i chłodzenie oraz integrację energii ze źródeł odnawialnych, a także w bezemisyjne i niskoemisyjne mobilność i transport. 

Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi przy opracowywaniu ich planów społeczno-klimatycznych i wzywa do ich szybkiego przedłożenia. Osiem państw członkowskich (Szwecja, Litwa, Łotwa, Malta, Niderlandy, Grecja, Chorwacja i Słowenia) formalnie przedłożyło dotychczas swoje plany, a plan Szwecji był pierwszym, który został przyjęty. Większość pozostałych państw członkowskich udostępniła projekty wersji. Komisja przedstawiła specjalne wytyczne, aby pomóc im w skutecznym wdrażaniu Społecznego Funduszu Klimatycznego i realizacji ich planów.