Pierwsza w historii trójstronna umowa UE podpisana w celu zwiększenia magazynowania energii

Komisja Europejska zgromadziła wielu unijnych ministrów energii, podmioty opracowujące i produkujące magazyny energii, podmioty opracowujące energię ze źródeł odnawialnych, sektory zużywające energię i instytucje finansowe wokół pierwszego w historii trójstronnego porozumienia UE w sprawie magazynowania energii. Podpisanie umowy odbyło się przy okazji dzisiejszego posiedzenia Rady Ministrów ds. Energii w Luksemburgu. Celem tego pierwszego trójstronnego porozumienia jest przyspieszenie wdrożenia magazynowania w perspektywie krótkoterminowej, co zwiększy bezpieczeństwo i elastyczność systemu elektroenergetycznego. Zainicjowanie tego trójstronnego porozumienia stanowi kolejny ważny krok w kierunku stworzenia niskoemisyjnego systemu, który będzie bardziej wydajny i będzie w stanie dostarczać tańszą energię.

Magazynowanie energii jest brakującym ogniwem transformacji energetycznej i może odegrać kluczową rolę w obniżaniu i stabilizacji cen energii. UE musi rozwijać rodzime odnawialne źródła energii, aby zmniejszyć swoją zależność od niestabilnych rynków paliw kopalnych i zwiększyć bezpieczeństwo dostaw. Jednak samo zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych nie wystarczy. Musi ona iść w parze z optymalizacją sposobu funkcjonowania systemu energetycznego. W tym kontekście przechowywanie ma zasadnicze znaczenie. Przechowywanie energii, dopóki nie będzie najbardziej potrzebne, może poprawić integrację odnawialnych źródeł energii i przynieść większe korzyści konsumentom.

Ta pierwsza w swoim rodzaju trójstronna umowa przyczyni się do stworzenia korzystnego otoczenia biznesowego dla szybkiego zwiększenia skali magazynowania w całej Europie. Pomoże to obniżyć koszty operacyjne systemu, zmniejszyć presję ze strony wysokich i niestabilnych cen energii na przedsiębiorstwa w UE, wysyłając jednocześnie silny sygnał rynkowy i wzmacniając zdolności produkcyjne UE w tym sektorze.

W ramach umowy 22 państwa członkowskie UE zobowiązały się do ambitnych zobowiązań w zakresie magazynowania energii w ciągu najbliższych dwóch lat. Łącznie zobowiązania te odpowiadają 30–35 GW pojemności magazynowej.

Zobowiązania wynikające z porozumienia trójstronnego w sprawie magazynowania energii

W ramach umowy podmioty realizujące projekty w zakresie magazynowania energii i energii ze źródeł odnawialnych będą przedstawiać roczne szacunki dotyczące nowych projektów w zakresie magazynowania energii i projektów hybrydowych oraz ich wielkości, natomiast sektory zużywające energię zobowiązały się do opracowywania projektów w zakresie magazynowania energii we własnych lokalizacjach oraz do udzielania jaśniejszych informacji na temat tego, kiedy i ile energii elektrycznej zużywają. Ta widoczność listy przygotowywanych projektów ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia inwestorom jasności i pewności.

Ze swojej strony państwa członkowskie będą wspierać sektor magazynowania energii poprzez usuwanie barier, które spowalniają postępy. Zobowiązały się one do umożliwienia krajowym organom regulacyjnym ustalania lub zatwierdzania odzwierciedlających koszty i niedyskryminacyjnych taryf sieciowych, które stymulują elastyczność. W razie potrzeby państwa członkowskie zapewnią wsparcie finansowe na rzecz wdrażania i produkcji magazynowania energii za pośrednictwem finansowania krajowego i unijnego oraz zgodnie z zasadami pomocy państwa, takimi jak ramy pomocy państwa na rzecz czystego przemysłu (CISAF).

Jako istotny wkład we wdrażanie uzgodnionych działań instytucje finansowe (tj. banki krajowe i regionalne, w tym banki prorozwojowe) będą dzielić się wiedzą fachową na temat projektów w zakresie magazynowania, aby zwiększyć ich atrakcyjność dla inwestorów, oraz współpracować z grupą EBI i ze sobą nawzajem w celu zwiększenia wpływu finansowania rozwiązań w zakresie magazynowania.

Komisja będzie wspierać państwa członkowskie UE w tworzeniu systemów finansowania magazynowania i pomagać w dekarbonizacji energochłonnych gałęzi przemysłu, w tym za pośrednictwem Banku Dekarbonizacji Przemysłowej. Przeanalizuje również sposoby wspierania wdrażania magazynowania energii w ramach funduszu innowacyjnego, zaktualizuje przepisy dotyczące sieci, aby zachęcić do wdrażania magazynowania, oraz oceni możliwe sposoby poprawy zgodności inwestycji w transformację sektora publicznego z celami środowiskowymi UE podczas przeglądu przepisów dotyczących ujawniania informacji w ramach systematyki na początku 2027 r.

Kolejne kroki

Komisja będzie przewodzić i koordynować realizację celów tego porozumienia trójstronnego oraz będzie śledzić postępy co roku do 2028 r. Będzie również wspierać wymianę między sygnatariuszami na temat wyzwań i najlepszych praktyk w zakresie magazynowania energii za pośrednictwem grupy zadaniowej ds. unii energetycznej, grup regionalnych i innych istniejących forów, takich jak wspólne działanie na rzecz odnawialnych źródeł energii (CA-RES).