Pytania i odpowiedzi na temat nowych unijnych ram sankcji przeciwdziałających zagrożeniom stwarzanym

Jaki jest cel dzisiejszych propozycji?

Komisja i Wysoki Przedstawiciel proponują nowy system sankcji horyzontalnych skierowanych przeciwko niektórym poważnym nielegalnym zachowaniom. Sankcje miałyby zastosowanie, gdyby takie zachowanie pochodziło spoza UE i stanowiło poważne zagrożenie dla wartości Unii, bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich lub bezpieczeństwa międzynarodowego. Celem wniosków jest przeciwdziałanie zagrożeniom stwarzanym przez przemyt migrantów, handel ludźmi, handel narkotykami i inną nielegalną działalność związaną z narkotykami, nielegalną produkcję broni palnej i nielegalny handel nią oraz pranie pieniędzy. Dzięki nowemu systemowi sankcji UE będzie mogła zamrozić aktywa osób i podmiotów zaangażowanych w takie działania i ograniczyć wjazd do UE osób umieszczonych w wykazie. 

Dlaczego teraz?

W obliczu globalnych wyzwań związanych z migracją i bezpieczeństwem Europa musi zareagować w zdecydowany sposób. Sieci przestępczości zorganizowanej zajmujące się przemytem migrantów, handlem ludźmi lub innymi formami przestępczości zorganizowanej stanowią poważne zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa, naszej gospodarki i praworządności. Proponowany system sankcji został ogłoszony przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen w orędziu o stanie Unii w 2025 r. 

Jakie formy przestępczości zorganizowanej są przedmiotem tych wniosków? 

Wnioski są skierowane do przemytników migrantów i handlarzy ludźmi, biorąc pod uwagę, że obecnie zbyt wiele osób nadal nielegalnie przekracza granice UE, zwabionych fałszywymi obietnicami składanymi przez przemytników i handlarzy ludźmi. Przemytnicy zarabiają miliony, a jednocześnie narażają ludzi na ryzyko podczas podejmowania niebezpiecznych podróży w celu nielegalnego dotarcia do UE. Dlatego potrzebne są nowe środki, aby zakłócić model biznesowy przemytników, ograniczyć ich przemieszczanie się i odciąć im zyski. 

Jednocześnie przełamanie modelu biznesowego przemytników migrantów i handlarzy ludźmi wymaga całościowego podejścia. Dlatego też konieczne jest przyjrzenie się szerszym zorganizowanym sieciom, w ramach których często działają przemytnicy migrantów i handlarze ludźmi. Oprócz zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi wnioski dotyczą również nielegalnej produkcji broni palnej i nielegalnego handlu nią, prania pieniędzy oraz postępowania związanego z nielegalnym handlem narkotykami.

W jaki sposób nowy system sankcji wzmocni istniejące działania UE przeciwko przestępczości zorganizowanej?

Postępowania karne i sankcje różnią się zakresem i zastosowaniem. Sankcje są narzędziem Unii służącym realizacji celów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Sankcje mają różny charakter i są odrębne od narzędzi prawa karnego i w żaden sposób nie zastępują prawa karnego. Nowy system sankcji będzie uzupełnieniem unijnych narzędzi prawa karnego, na przykład dotyczących przemytu migrantów, który jest obecnie przedmiotem negocjacji w Radzie, zmienionych ram dotyczących handlu ludźmi lub zmodernizowanych ram prawnych przeciwko przestępczości zorganizowanej, nad którymi Komisja pracuje obecnie. Nowe ramy pozostają bez uszczerbku dla postępowań przygotowawczych lub sądowych. Jego celem jest zlikwidowanie luk prawnych poprzez ukierunkowanie działań na przemytników migrantów i handlarzy ludźmi w celu zamrożenia ich aktywów, ograniczenia ich możliwości przemieszczania się i odcięcia ich zysków.

Nowe ramy sankcji mają na celu zakłócenie i powstrzymanie niektórych zachowań mających źródło poza Unią, które stanowią poważne zagrożenie dla wartości UE, jej bezpieczeństwa lub bezpieczeństwa międzynarodowego. Środki nałożone w drodze sankcji mają charakter tymczasowy i odwracalny. Celem jest zakłócenie i powstrzymanie konkretnych zachowań zagrażających bezpieczeństwu UE lub bezpieczeństwu międzynarodowemu.

Czy wnioski będą miały wpływ na organizacje pozarządowe, które prowadzą działalność humanitarną, na przykład w odniesieniu do migrantów? Czy działalność organizacji pozarządowych jest zwolniona z sankcji? 

Wnioski koncentrują się na nielegalnych działaniach lub politykach wywodzących się spoza UE, które ze względu na swój powszechny, systematyczny lub zorganizowany charakter stanowią poważne zagrożenie dla wartości Unii, bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich lub bezpieczeństwa międzynarodowego. 

Jest on skierowany do osób i podmiotów, które są odpowiedzialne za przemyt migrantów, handel ludźmi i przestępczość zorganizowaną, przyczyniają się do nich, wspierają je lub czerpią z nich korzyści finansowe. Nie jest on skierowany do migrantów, osób ubiegających się o azyl ani osób potrzebujących ochrony międzynarodowej. 

We wnioskach wyjaśniono, że środki ograniczające pozostaną bez uszczerbku dla wszelkich uzasadnionych działań, w tym pomocy humanitarnej udzielanej zgodnie z prawem międzynarodowym, wsparcia dla ofiar handlu ludźmi oraz zaspokajania podstawowych potrzeb ludzkich migrantów. 

Czy nowe sankcje będą miały również zastosowanie do państw trzecich?  

Przemyt migrantów, handel ludźmi i inne formy przestępczości zorganizowanej to globalne wyzwania, które osłabiają społeczeństwa i zagrażają praworządności. Proponowane środki nie są ukierunkowane na konkretny kraj lub region, lecz raczej na osoby fizyczne i podmioty na całym świecie. Nowe środki zapewniają UE dodatkowe narzędzie horyzontalne służące zwalczaniu szczególnie poważnych form przestępczości zorganizowanej. Opiera się to na już istniejącej współpracy z krajami partnerskimi w celu zintensyfikowania globalnej walki z przemytem migrantów i zapobiegania niebezpiecznym podróżom, w tym za pośrednictwem wzmocnionego światowego sojuszu. Komisja będzie również nadal zacieśniać współpracę z zainteresowanymi krajami partnerskimi w walce z przestępczością zorganizowaną. 

Czy nowe środki ograniczające będą miały charakter eksterytorialny? 

Podobnie jak w przypadku wszystkich unijnych systemów sankcji, sankcje UE nie mają zastosowania eksterytorialnego. Oznacza to, że tylko podmioty posiadające punkty kontaktowe w UE są zobowiązane do przestrzegania sankcji UE. 

Czy przestrzegane są gwarancje sądowe?

Unijne sankcje są przyjmowane przez Radę na podstawie jasnych kryteriów prawnych i solidnych dowodów. Osoby umieszczone w wykazie mają prawo zwrócić się do Rady o ponowne rozpatrzenie ich umieszczenia w wykazie i zaskarżyć środki ograniczające przed sądami UE.

Jakie są następne kroki?

Wnioski zostaną teraz omówione i poddane przeglądowi przez Radę. Podobnie jak w przypadku każdego systemu sankcji, jego przyjęcie przez Radę wymaga jednomyślności.